دوگنبدان- گچساران با اجرای طرح کاشت خرمای مجول در ۱۵۰۰ هکتار از اراضی بلیسک این شهرستان برای هزاران نفر شغل ایجاد می کند.
خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها -فاطمه کریمی: در جنوب کهگیلویه و بویراحمد، جایی که گرمای هوا در بخش‌هایی از سال به یکی از شاخصه‌های اصلی اقلیم منطقه تبدیل می‌شود و همزمان دو سد کوثر و چم‌شیر ظرفیت قابل توجهی از منابع آبی را در اختیار این شهرستان قرار داده‌اند، طرحی در حال شکل‌گیری است که می‌تواند چهره کشاورزی گچساران را تغییر دهد، طرحی با نام «خرمای مجول» که قرار است با احداث حدود هزار و ۵۰۰ هکتار نخلستان، کشت این خرما را به یکی از پایه‌های جدید اقتصاد کشاورزی شهرستان تبدیل کند.
گچساران سال‌هاست با یک مسئله جدی در حوزه اقتصاد و اشتغال روبه‌رو است، اقتصادی که بخش مهمی از ظرفیت آن به صنعت نفت و فعالیت‌های وابسته گره خورده و در بخش کشاورزی نیز نبود صنایع تبدیلی گسترده، فرصت‌های موجود را محدود کرده است.
در چنین شرایطی، توسعه یک نخلستان بزرگ صرفاً به معنای کاشت چند هزار اصله درخت نیست، موضوع فراتر از تولید یک محصول کشاورزی است. قرار است زمینی که ظرفیت کشاورزی آن تاکنون به شکل کامل مورد استفاده قرار نگرفته، با اتکا به اقلیم گرم منطقه، منابع آبی موجود، فناوری‌های نوین آبیاری و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی به یک زنجیره اقتصادی تبدیل شود، زنجیره‌ای از تولید تا بسته‌بندی، فرآوری و صادرات.
این طرح در منطقه بلیسک گچساران از همین منظر اهمیت پیدا می‌کند، طرحی ای که بر اساس اعلام مسئولان، در صورت اجرای کامل، حدود هزار و ۵۰۰ هکتار باغ خرمای مجول ایجاد می‌کند و برای هزاران نفر به صورت مستقیم و غیرمستقیم فرصت شغلی به وجود خواهد آورد.
مسئله گچساران؛ کشاورزی در سایه محدودیت آب و ضرورت تغییر الگوی کشت
کشاورزی گچساران در سال‌های گذشته با چالش‌های مختلفی از جمله ضرورت مدیریت مصرف، تغییرات اقلیمی و نیاز به حرکت از کشت‌های کم‌ارزش‌تر به سمت محصولات دارای ارزش افزوده بالاتر مواجه بوده است.
در چنین شرایطی، انتخاب محصولی که بتواند با شرایط اقلیمی منطقه سازگار باشد و در عین حال بازار مناسبی در داخل و خارج از کشور داشته باشد، اهمیت دوچندان پیدا می‌کند.
خرمای مجول از جمله ارقام تجاری و با ارزش خرما است که به دلیل اندازه، کیفیت، قابلیت عرضه در بازارهای صادراتی و ارزش اقتصادی بالا، می‌تواند در صورت فراهم بودن زیرساخت‌های فنی و آبی، به محصولی اقتصادی برای منطقه تبدیل شود.
گچساران نیز از منظر اقلیمی ظرفیت‌هایی دارد که می‌تواند زمینه توسعه چنین کشت‌هایی را فراهم کند؛ تابستان‌های گرم، روزهای آفتابی و شرایط آب‌وهوایی متفاوت با مناطق سردسیر استان، این شهرستان را از نظر امکان توسعه برخی محصولات گرمسیری متمایز کرده است.
از سوی دیگر، قرار گرفتن سدهای کوثر و چم‌شیر در حوزه جغرافیایی شهرستان، ظرفیت آبی قابل توجهی ایجاد کرده که اگر با برنامه‌ریزی اصولی، رعایت حقابه‌ها، مطالعات فنی و الگوی کشت مناسب همراه شود، می‌تواند در خدمت توسعه کشاورزی قرار گیرد.
مسئله اصلی اما استفاده درست از این ظرفیت‌ها است، اینکه آب به جای هدررفت، در زنجیره‌ای مولد قرار گیرد و زمین نیز به جای باقی ماندن به عنوان یک ظرفیت بالقوه، به عرصه تولید و اشتغال تبدیل شود.
فرماندار گچساران در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با اشاره به ظرفیت‌های منطقه ویژه اقتصادی این شهرستان، از برنامه احداث نخلستان گسترده در منطقه بلیسک خبر داد و گفت: در این منطقه اراضی قابل توجهی برای اجرای طرح‌های سرمایه‌گذاری در نظر گرفته شده که یکی از مهم‌ترین آنها کاشت باغ نخل به وسعت حدود یک‌هزار و ۵۰۰ هکتار است.
ایوب مقیمی اظهار کرد: هدف اصلی این طرح، کاشت خرمای مجول و ایجاد اشتغال است و نخلستان مجول گچساران می‌تواند به عنوان یک طرح راهبردی و اثرگذار در حوزه کشاورزی و تنوع‌بخشی به محصولات شهرستان مطرح باشد.
وی افزود: عملیات اجرایی این طرح آغاز شده و تلاش می‌شود با استفاده از ظرفیت‌های موجود و فناوری‌های جدید، یک مجموعه بزرگ و اقتصادی در حوزه تولید خرما ایجاد شود.
فرماندار گچساران با تأکید بر اهمیت استفاده از فناوری‌های نوین در این پروژه بیان کرد: یکی از محورهای اصلی مورد توجه در اجرای این طرح، استفاده از سیستم‌های آبیاری مدرن از جمله آبیاری قطره‌ای و مدیریت دقیق زهکشی است.
مقیمی تصریح کرد: استفاده از روش‌های نوین آبیاری علاوه بر کمک به رشد مناسب نهال‌ها، برای جلوگیری از هدررفت منابع آب و مدیریت بهتر منابع زیرزمینی و سطحی اهمیت دارد.
وی معتقد است توسعه این نخلستان می‌تواند اقتصاد منطقه را از مرحله تولید محصول فراتر ببرد.
فرماندار گچساران با اشاره به همین ظرفیت گفت: اجرای این طرح علاوه بر تولید یک محصول استراتژیک، می‌تواند زنجیره ارزش جدیدی را در بخش‌های بسته‌بندی، فرآوری و توزیع خرما در شهرستان ایجاد کند.
وی از ایجاد فرصت شغلی برای ۲ هزار و ۵۰۰ نفر در این طرح خبر داد و تاکید کرد: این پروژه می‌تواند زمینه اشتغال جوانان و نیروهای متخصص در حوزه کشاورزی و صنایع تبدیلی را فراهم کند.
وی ادامه داد: برای پایداری این طرح، تداوم حمایت‌های دولتی، تأمین زیرساخت‌ها و استفاده از ظرفیت تسهیلات بانکی برای مشارکت‌کنندگان اهمیت زیادی دارد.
از یک نخل تا یک زنجیره اقتصادی
خرما محصولی نیست که ارزش اقتصادی آن با برداشت محصول پایان یابد زیرا اگر زیرساخت‌های مورد نیاز ایجاد شود، از مرحله تولید می‌توان به بسته‌بندی، فرآوری، سردخانه، حمل‌ونقل، بازاریابی و صادرات رسید.
به این ترتیب، اهمیت اقتصادی این طرح تنها در تعداد نخل‌های کاشته‌شده خلاصه نمی‌شود؛ بلکه موفقیت واقعی پروژه زمانی رقم می‌خورد که در کنار نخلستان، صنایع تبدیلی و بسته‌بندی، مراکز نگهداری، بازار فروش و مسیر صادرات نیز شکل بگیرد.
۵۰ هزار نهال در انتظار توسعه نخلستان
مدیر جهاد کشاورزی گچساران هم در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با تشریح ابعاد این طرح اظهار کرد: شهرستان گچساران در برخی بخش‌های کشاورزی از استعداد قابل توجهی برخوردار است و اجرای طرح‌های جدید در صورت انطباق با شرایط فنی، منابع آبی و الگوی کشت می‌تواند به توسعه بخش کشاورزی کمک کند.
لیلا عطازاده با اشاره به آغاز طرح نخلستان خرمای مجول از سال ۱۴۰۴ در منطقه بلیسک گفت: این پروژه با تخصیص هزار و ۵۰۰ هکتار زمین و با هدف اشتغال‌زایی و توسعه کشت خرمای مجول آغاز شده است.
وی افزود: در این طرح در قالب یک برنامه سه‌ساله و به صورت فازبندی شده اجرا می‌شود و پس از تکمیل، حدود هزار و ۵۰۰ هکتار باغ خرمای مجول صادراتی با ارزش افزوده بالا ایجاد می شود.
مدیر جهاد کشاورزی گچساران با اشاره به سرمایه مورد نیاز اجرای طرح گفت: هزینه اجرای هر هکتار حدود ۷ میلیارد تومان برآورد شده و بخش قابل توجهی از هزینه‌ها مربوط به خرید و پرورش نهال است.
عطازاده ادامه داد: تاکنون ۵۰ هزار اصله نهال وارد کشور شده و در گلخانه مرکزی نگهداری می‌شود تا بر اساس برنامه اجرایی پروژه در زمین‌های آماده‌شده کشت شود.
وی میزان کل سرمایه‌گذاری پیش‌بینی‌شده برای این پروژه را حدود ۱۰ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان اعلام کرد و گفت: اجرای طرح توسط بخش خصوصی انجام می‌شود.
۸۰ هکتار آماده‌سازی شد؛ هدف‌گذاری برای ۳۰۰ هکتار تا پایان سال
مدیر جهاد کشاورزی گچساران با بیان اینکه این طرح در حالی وارد مرحله اجرایی شده که بخش‌هایی از عملیات آماده‌سازی زمین نیز انجام شده است، گفت: تاکنون حدود ۸۰ هکتار از اراضی پروژه تسطیح و خاک‌برداری شده است.
وی افزود: بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، این میزان تا پایان سال به حدود ۳۰۰ هکتار خواهد رسید تا زمینه برای توسعه عملیات کشت نخل فراهم شود.
عطازاده همچنین از اجرای عملیات مربوط به تأمین و ذخیره آب خبر داد و گفت: تیم پیمانکاری پروژه تاکنون سه استخر بزرگ برای حفظ و تأمین آب حفر کرده است.
این بخش از پروژه اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا توسعه یک نخلستان ۱.۵ هزار هکتاری بدون طراحی دقیق شبکه تأمین، انتقال، ذخیره و مصرف آب امکان‌پذیر نیست و آینده طرح به میزان زیادی به مدیریت همین بخش وابسته خواهد بود.
کوثر و چم‌شیر؛ دو ظرفیت آبی در کنار یک طرح کشاورزی بزرگ
یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های توسعه کشاورزی در گچساران، مسئله آب است، وجود سد کوثر و سد چم‌شیر در منطقه، ظرفیت آبی مهمی برای شهرستان و جنوب استان ایجاد کرده است؛ ظرفیتی که در صورت رعایت الزامات زیست‌محیطی و برنامه‌های مدیریت منابع آب، می‌تواند در توسعه بخش‌های مختلف اقتصادی مورد استفاده قرار گیرد.
این طرح نیز در همین جغرافیا تعریف شده است، جایی که از یک سو روان‌آب‌ها و منابع آبی منطقه وجود دارند و از سوی دیگر زمین‌های مستعدی برای توسعه کشاورزی در دسترس است.
اهمیت موضوع زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم یکی از چالش‌های اصلی کشاورزی در مناطق گرم و خشک، تبدیل منابع آب به تولید پایدار است.
در این میان، استفاده از آبیاری قطره‌ای و ایجاد استخرهای ذخیره آب می‌تواند به کاهش تلفات و افزایش بهره‌وری کمک کند، البته توسعه هر طرح کشاورزی بزرگ باید همزمان با مطالعات دقیق منابع آب و رعایت ظرفیت واقعی حوضه آبریز انجام شود تا توسعه تولید، به فشار مضاعف بر منابع آبی منجر نشود.
اقلیم گرم؛ مزیتی برای خرمای مجول
یک کارشناس کشاورزی هم در گفت و گو با خبرنگار مهر با بیان اینکه گچساران از نظر اقلیمی با بخش‌های سردسیر کهگیلویه و بویراحمد تفاوت محسوسی دارد، گفت: همین تفاوت اقلیمی یکی از دلایلی است که امکان توسعه برخی محصولات گرمسیری را در این شهرستان فراهم کرده است.
حسین برومند افزود: نخل برای رشد و تولید محصول باکیفیت به گرما و تابش مناسب نیاز دارد و انتخاب خرمای مجول نیز بر م