مدیرکل استاندارد استان تهران با اعلام اجرای گشتهای نظارتی بر واحدهای تولیدی و عرضهکننده مصنوعات طلا، تأکید کرد که خرید و فروش طلا بدون کد شناسایی یا دارای کد ابطالشده ممنوع است و مسئولیت اصلی کنترل اعتبار این کد، بر عهده خود خریداران است؛ مسئولیتی که به گفته کارشناسان، تاکنون حلقه گمشده زنجیره نظارت بر بازار طلا بوده است.
مسئولیتی که روی دوش خریدار افتاد
قاسم فدوی، مدیرکل استاندارد استان تهران، با اشاره به اجرای گشتهای نظارتی گفت: «مطابق قانون، خرید و فروش مصنوعات طلا بدون کد شناسایی یا دارای کد شناسایی ابطالشده ممنوع است.»
او افزود که این موضوع به دفعات به خریداران، سازندگان و عرضهکنندگان مصنوعات طلا در استان اطلاعرسانی شده و هماکنون بازرسان استاندارد با بازرسی از واحدهای تولیدی و عرضهکننده، بر این مصنوعات نظارت میکنند.
نکته قابل تأمل در اظهارات فدوی، جابهجایی نقطه اتکای نظارت است: به جای آنکه صرفاً تولیدکننده یا فروشنده پاسخگوی عرضه طلای بدون کد باشد، وظیفه اصلی کنترل اعتبار بر عهده خریداران گذاشته شده است.
به گفته او، خریداران باید هنگام خرید، اعتبار کد شناسایی را از طریق سامانه پیامکی ۱۰۰۰۱۵۱۷ استعلام کنند؛ سامانهای که به گفته مقامات، ابزار اصلی شهروندان برای پرهیز از خرید طلای فاقد مجوز است.
آمار کدهای صادرشده و تمدیدشده
مدیرکل استاندارد استان تهران با تأکید بر ممنوعیت خرید و فروش مصنوعات طلای فاقد کد شناسایی اعلام کرد: «از ابتدای سال تاکنون، برای ۹۰ واحد سازنده مصنوعات طلا کد شناسایی صادر و یا تمدید شده است و مجموعاً واحدهای دارای کد معتبر در استان تهران بالغ بر ۱۳۰۰ واحد میباشند.»
این ارقام نشان میدهد بخش عمدهای از واحدهای فعال در پایتخت زیر چتر کد شناسایی قرار گرفتهاند، اما پرسش کلیدی آن است که آیا خریداران از این ابزار نظارتی بهدرستی استفاده میکنند یا نه.
چرا این هشدار مهم است؟
کد شناسایی، شناسنامهای برای مصنوعات طلا است که اصالت، عیار و منشأ قانونی محصول را تأیید میکند. نبود این کد یا ابطال آن میتواند به معنای عرضه طلای تقلبی، غیراستاندارد یا با عیار پایینتر از ادعا باشد.
در شرایطی که بازار طلا در سالهای اخیر با نوسان قیمت و تقاضای سرمایهای روبهرو بوده، خریداران بیش از هر زمان دیگری در معرض ریسک خرید مصنوعات بدون ضمانت قرار دارند.
به همین دلیل، کارشناسان توصیه میکنند پیش از هر خرید، شماره کد شناسایی روی مصنوع را با سامانه پیامکی ۱۰۰۰۱۵۱۷ استعلام کنید و از خرید طلای فاقد کد یا دارای کد ابطالشده خودداری نمایید.
با این حال، تجربه سالهای اخیر نشان میدهد که بسیاری از خریداران از وجود چنین سامانهای بیاطلاعاند یا در لحظه خرید، استعلام را جدی نمیگیرند؛ موضوعی که میتواند هدف بعدی اطلاعرسانی نهادهای نظارتی باشد.
در نهایت، هشدار استاندارد تهران یک پیام روشن دارد: در بازار طلا، خریدار دیگر تماشاگر نیست؛ او نخستین نگهبان زنجیره اعتبار کد شناسایی است.